Web Sitesi Teslim Edilirken Neler Almalısınız? Domain, Hosting, Panel ve Dosyalar

Web sitesi tamamlandı, son revizyonlar yapıldı ve yayın başladı.

Peki gerçekten ne teslim aldınız?

Birçok işletme web sitesi teslimini yalnız:

“Site açılıyor mu?”

sorusuyla kontrol eder.

Oysa web sitesinin çalışıyor olması işletmenin site üzerinde gerçek kontrol sahibi olduğu anlamına gelmez.

Domain ajansın hesabında olabilir.

Hosting erişiminiz olmayabilir.

WordPress yönetici hesabınız bulunmayabilir.

Google Analytics başka bir şirkete ait olabilir.

Özel geliştirilen kodların nerede tutulduğu bilinmeyebilir.

Ve bütün bunlar genellikle web sitesini yapan ekiple yollar ayrıldığında fark edilir. İnsanlar çalışan sistemin kime ait olduğunu sistem çalışmayı bırakınca sorgulamayı nedense seviyor.

Sağlıklı bir web sitesi teslimi yalnız canlı URL’nin paylaşılması değildir.

Şu beş alanın tamamı kontrol edilmelidir:

OWNERSHIP → ACCESS → FILES → DOCUMENTATION → CONTINUITY

DigitalPlus’ta Web Sitesi Geliştirme projelerinde siteyi yalnız yayına almak değil, işletmenin sonrasında sistemi yönetebileceği sürdürülebilir bir teslim modeli oluşturmak önemlidir.

Kısa Cevap: Web Sitesi Tesliminde Neleri Almalısınız?

Projenin kapsamına göre değişmekle birlikte minimum olarak şu alanları kontrol edin:

• Domain kontrolü
• Hosting veya sunucu erişimi
• CMS / yönetim paneli erişimi
• Web sitesi dosyaları ve veritabanı
• Kaynak kod veya repository erişimi
• Kullanılan tema ve plugin bilgileri
• Lisansların durumu
• Google Search Console erişimi
• Google Analytics erişimi
• Google Tag Manager erişimi
• Form ve e-posta yapılandırmaları
• Site yedeği
• Teknik dokümantasyon
• Bakım ve destek koşulları

Her proje bu kalemlerin tamamını gerektirmez.

Örneğin standart WordPress sitesi ile özel web uygulamasının teslim paketi aynı olmayabilir.

Ama işletme en azından:

“Sitenin hangi parçaları bize ait, hangi parçalar üçüncü taraf hizmeti ve hangileri ajansa bağlı?”

sorusunun cevabını bilmelidir.

1. Domain Kimin Hesabında Olmalı?

Domain web sitesinin en kritik dijital varlıklarından biridir.

İdeal durumda domain kaydı işletmenin kontrol ettiği registrar hesabında bulunmalıdır.

Örneğin:

• Alan adı sağlayıcısı hesabı
• Hesap e-posta adresi
• İki aşamalı doğrulama
• Yenileme bilgileri

işletmenin erişebileceği şekilde yapılandırılmalıdır.

Ajans teknik işlemleri yönetebilir.

Ama işletmenin kendi domainini yönetebilmesi için eski ajansı aramak zorunda kalması iyi bir bağımlılık modeli değildir.

Domain Ajansın Üzerine Alınmışsa Ne Yapılmalı?

Öncelikle domain sağlayıcısındaki gerçek sahiplik ve hesap yapısını kontrol edin.

Mümkünse domain işletmenin kontrolündeki hesaba taşınmalı veya işletmeye yeterli yönetim yetkisi verilmelidir.

Özellikle şunları kontrol edin:

• Domain yenileme tarihi
• Otomatik yenileme durumu
• Registrar hesabı
• DNS yönetimi
• Domain transfer işlemlerinin nasıl yapılacağı

Yıllarca marka oluşturduğunuz alan adının yalnız eski ajans çalışanının kişisel e-posta hesabına bağlı olduğunu öğrenmek, web projesinin pek arzu edilmeyen bonus özelliğidir.

2. DNS Kontrolü Kimde Olmalı?

Domain ile DNS aynı hizmet sağlayıcıda bulunabilir veya ayrı sistemler kullanılabilir.

DNS kayıtları:

• Web sitesi
• E-posta
• CDN
• Domain doğrulamaları
• Üçüncü taraf servisler

için kritik olabilir.

Bu nedenle kullanılan DNS sağlayıcısının ne olduğu ve kimlerin erişimi bulunduğu bilinmelidir.

Örneğin Cloudflare kullanılıyorsa işletmenin ilgili hesaba erişimi bulunması yararlı olabilir.

DNS Erişimi Neden Bu Kadar Önemli?

Çünkü yanlış DNS değişikliği yalnız web sitesini değil kurumsal e-postaları da etkileyebilir.

Yeni ajans veya IT ekibi devreye girdiğinde mevcut kayıtların neden kullanıldığını anlayabilmelidir.

Özellikle:

• A
• AAAA
• CNAME
• MX
• TXT

kayıtlarının önemli olanları dokümante edilebilir.

3. Hosting veya Sunucu Erişimini Almalı mısınız?

Web sitesi size ait hosting veya sunucu üzerinde çalışıyorsa gerekli yönetim erişimlerinin işletmede bulunması gerekir.

Kullanılan altyapıya göre bu:

• Hosting müşteri paneli
• cPanel
• Plesk
• Cloud hosting paneli
• VPS veya sunucu erişimi

olabilir.

Ancak ajans kendi managed hosting hizmetini sunuyorsa model farklı olabilir.

Bu durumda en azından şunlar baştan belli olmalıdır:

• Hosting kimin adına?
• Aylık veya yıllık maliyet ne?
• Sözleşme biterse site nasıl taşınacak?
• Backup alınabiliyor mu?
• Dosya ve veritabanı export edilebiliyor mu?

Managed Hosting Kullanmak Kötü mü?

Hayır.

Ajansın:

• Hosting
• Backup
• Güvenlik
• Bakım

hizmetlerini birlikte yönetmesi işletme için pratik olabilir.

Problem managed hosting kullanılması değil, çıkış senaryosunun belirsiz olmasıdır.

İşletme hizmeti sonlandırırsa web sitesini başka altyapıya taşıyabilecek dosya ve veriye erişebilmelidir.

4. WordPress Yönetici Hesabı Size Verilmeli mi?

WordPress site teslim ediliyorsa işletmenin kendi yönetici hesabı bulunmalıdır.

Ajans çalışanının hesabını ortak kullanmak yerine ayrı kullanıcılar oluşturmak daha sağlıklı bir erişim modelidir.

Örneğin:

• İşletme yöneticisi
• Ajans
• İçerik editörü
• Developer

ihtiyacına göre farklı kullanıcı hesaplarıyla çalışabilir.

Bu sayede ajans değiştiğinde yalnız ilgili kullanıcının erişimi kaldırılabilir.

WordPress Admin Şifresi Tek Bir Ortak Hesap mı Olmalı?

Tercihen hayır.

Birden fazla kişinin aynı admin hesabını kullanması:

• Kimin hangi değişikliği yaptığı
• Eski çalışanın erişiminin devam edip etmediği
• Şifrenin kimlerde bulunduğu

konusunda kontrolü zorlaştırır.

Mümkün olduğunda her kullanıcı için ayrı hesap kullanılmalıdır.

5. Özel Yönetim Paneli Varsa Neleri Almalısınız?

Özel yazılım geliştirilmişse yalnız panel kullanıcı adı ve şifresi yeterli olmayabilir.

Şunlar da bilinmelidir:

• Yönetim panelinin URL’si
• Kullanıcı rolleri
• Yeni kullanıcı oluşturma yöntemi
• Şifre sıfırlama süreci
• Panel üzerinden hangi alanların yönetilebildiği
• Hangi değişikliklerin developer gerektirdiği

Özel panelin yalnız sistemi geliştiren kişi tarafından kullanılabiliyor olması işletmenin gelecekteki operasyonunu zorlaştırabilir.

6. Web Sitesi Dosyalarını Almalı mısınız?

Web sitesi size ait altyapıda çalışıyorsa veya sözleşmeye göre proje dosyalarının teslimi kapsamdaysa güncel website dosyalarının erişilebilir olması önemlidir.

WordPress sitesinde bu genellikle:

• WordPress dosyaları
• Theme
• Child theme
• Upload klasörü
• Özel plugin’ler
• Konfigürasyon bilgileri

gibi bileşenleri içerir.

Ancak dosyaların tek başına bulunması yeterli değildir.

Veritabanı olmadan birçok CMS tabanlı site eksik kalır.

7. Veritabanı Yedeği Teslim Edilmeli mi?

CMS veya dinamik website kullanılıyorsa evet, güncel backup içerisinde veritabanı da bulunmalıdır.

Veritabanında örneğin:

• Sayfalar
• Blog içerikleri
• Site ayarları
• Kullanıcı bilgileri
• Form yapılandırmaları

bulunabilir.

Bu nedenle yalnız tema dosyasını teslim almak tam website backup’ı değildir.

8. Özel Yazılımda Kaynak Kod Teslim Edilmeli mi?

Bu konu projenin sözleşmesine ve lisans modeline bağlıdır.

İşletmeye özel geliştirilen yazılımda kaynak kod teslimi bekleniyorsa bu durum sözleşmede açıkça belirtilmelidir.

Teslim kapsamında:

• Frontend kaynak kodu
• Backend kaynak kodu
• Configuration örnekleri
• Database migration’ları
• Deployment bilgileri

bulunabilir.

Ancak kullanılan üçüncü taraf veya lisanslı bileşenlerin mülkiyeti ayrı koşullara tabi olabilir.

Kaynak Kod Var Ama Nasıl Çalıştırılacağı Bilinmiyorsa?

Bu nedenle dokümantasyon önemlidir.

Bir klasör dolusu kod teslim etmek teknik olarak teslim sayılabilir fakat yeni ekibin sistemi çalıştırabilmesi için aşağıdaki bilgiler de gerekebilir:

• Kullanılan teknoloji
• Gerekli sürümler
• Environment variables
• Build komutları
• Deployment yöntemi
• Harici servis bağımlılıkları

9. GitHub veya Git Repository Erişimi Almalı mısınız?

Proje Git tabanlı version control kullanıyorsa repository sahipliği ve erişim yapısı baştan belirlenmelidir.

İşletmeye özel geliştirilen ve kaynak kod devrinin kapsamda olduğu projelerde işletmenin repository’ye uygun erişiminin bulunması sürdürülebilirliği artırır.

Kontrol edin:

• Repository hangi organizasyonda?
• İşletmenin erişimi var mı?
• Production branch hangisi?
• Deployment repository’ye bağlı mı?

Ajans değiştiğinde production’daki kod ile teslim edilen ZIP dosyasının birbirinden farklı olduğu sürprizi özellikle eğlenceli değildir.

10. Tema Lisansları Kime Ait?

WordPress sitesinde premium tema kullanıldıysa lisans yapısını öğrenin.

Üç farklı durum olabilir:

• Lisans işletme adına alınmıştır
• Ajans lisansı altında kullanılmaktadır
• Tek seferlik proje kapsamında sunulmuştur

Ajans lisansı kullanılıyorsa çalışma sona erdiğinde:

• Güncelleme devam edecek mi?
• Lisans satın almak gerekecek mi?
• Site çalışmaya devam edecek mi?

bilinmelidir.

11. Plugin Lisanslarını Kontrol Edin

Aynı konu premium plugin’ler için de geçerlidir.

Örneğin site:

• Form
• Cache
• SEO
• Security
• Multilingual
• Backup

plugin’leri kullanıyor olabilir.

Her premium araç için:

• Ürün adı
• Lisans sahibi
• Yenileme tarihi
• Yenileme maliyeti
• Lisans sona ererse ne olacağı

bilinmelidir.

Premium Lisans Bitince Site Bozulur mu?

Kullanılan ürüne göre değişir.

Bazı yazılımlar lisans sona erse bile mevcut özellikleri çalıştırmaya devam eder fakat güncelleme ve destek kesilir.

Bazılarında belirli servisler durabilir.

Bu nedenle lisans davranışı ilgili ürünün kendi koşullarına göre kontrol edilmelidir.

12. Font, Görsel ve Diğer Lisansları Kontrol Edin

Web sitesinde kullanılan her varlığın mülkiyeti otomatik olarak işletmeye geçmez.

Örneğin:

• Premium fontlar
• Stock fotoğraflar
• Icon paketleri
• Video
• Illustration

ayrı lisans koşullarına sahip olabilir.

Teslim sırasında hangi materyallerin lisanslı olduğunu ve kullanım hakkının hangi kapsamda bulunduğunu öğrenin.

13. Tasarım Dosyaları Teslim Edilmeli mi?

Figma veya benzeri tasarım dosyalarının teslim edilip edilmeyeceği proje kapsamına bağlıdır.

Tasarım hizmeti sözleşmede teslim edilebilir proje varlığı olarak belirtilmişse işletmenin ilgili dosyalara erişimi bulunabilir.

Özellikle özel UI sistemi geliştirildiyse:

• Design system
• Component’ler
• Desktop tasarımlar
• Mobile tasarımlar
• Logo ve asset’ler

gelecekteki geliştirmeler açısından değerlidir.

14. Logo ve Kurumsal Kimlik Dosyalarını Almalı mısınız?

Web sitesi projesi sırasında logo veya kurumsal kimlik çalışması da yapıldıysa mümkünse yalnız web üzerinde kullanılan PNG dosyasını almayın.

Proje kapsamına göre:

• SVG
• PDF
• PNG
• Vektörel kaynak dosyaları
• Renk kodları
• Typography bilgileri

teslim paketi içerisinde bulunabilir.

15. Google Search Console Size Ait Olmalı mı?

İşletmenin web sitesi için kullanılan Search Console property üzerinde işletmenin sahiplik veya uygun yönetim erişimi bulunmalıdır.

Google Search Console’da owner rolü diğer kullanıcıları ekleme veya kaldırma dahil property üzerinde geniş kontrol sağlar.

Bu nedenle Search Console’un yalnız web ajansının hesabında kalması doğru bir devir modeli değildir.

Kontrol edin:

• Doğru domain veya URL-prefix property mevcut mu?
• İşletme hesabının erişimi var mı?
• Ownership verification yöntemi biliniyor mu?
• Eski ajans erişimi gerektiğinde kaldırılabilir mi?

Search Console Neden Web Sitesi Tesliminin Parçasıdır?

Çünkü site yayına çıktıktan sonra:

• Google’ın sayfaları keşfetmesi
• Indexation
• Organic clicks
• Impressions
• Teknik Search problemleri

buradan izlenebilir.

Özellikle eski site yenilenmişse Search Console geçmişinin korunması önemlidir.

16. Google Analytics 4 Erişimini Almalı mısınız?

Site üzerinde GA4 kurulmuşsa işletmenin kullanılan Analytics account veya property üzerinde yeterli yetkiye sahip olması gerekir.

Kontrol edin:

• Doğru GA4 property hangisi?
• İşletmenin kendi hesabı erişebiliyor mu?
• Web data stream doğru mu?
• Önemli event’ler çalışıyor mu?

Site tesliminden birkaç ay sonra:

“Analytics vardı ama hangi hesaptaydı?”

sorusunun sorulması measurement açısından gereksiz veri kaybı yaratabilir.

17. Google Tag Manager Erişimi Almalı mısınız?

GTM kullanılıyorsa evet.

Özellikle:

• GA4
• Form tracking
• Telefon click
• WhatsApp click
• Advertising tags

GTM üzerinden yönetiliyorsa container kritik altyapı varlığıdır.

İşletmenin uygun kullanıcı erişimi bulunmalı ve kullanılan container ID dokümante edilmelidir.

18. Search Console, Analytics ve GTM Aynı Şirket Hesabında mı Olmalı?

Tek bir zorunlu yapı yoktur.

Ama işletmenin kendi kurumsal Google hesapları üzerinden erişim sağlaması yönetimi kolaylaştırır.

Ajanslar daha sonra kullanıcı olarak eklenebilir ve iş ilişkisi sona erdiğinde erişimleri kaldırılabilir.

Bu yaklaşım her yeni ajans değişikliğinde sıfırdan hesap kurulması riskini azaltır.

19. Formların Nereye Gönderildiğini Kontrol Edin

İletişim formunun çalışıyor görünmesi yeterli değildir.

Şunları test edin:

• Form gerçekten gönderiliyor mu?
• Mesaj hangi e-posta adresine gidiyor?
• Spam klasörüne düşüyor mu?
• CRM’e aktarılıyor mu?
• Başarılı gönderim kullanıcıya gösteriliyor mu?

Site tesliminde gerçek test formu gönderilmesi basit ama değerli bir QA adımıdır.

20. Kurumsal E-Postalar Web Projesine Dahil mi?

Her zaman değil.

Web sitesi hosting’i ile e-posta hosting’i ayrı hizmetler olabilir.

Bu nedenle:

• Kurumsal e-postaları kim sağlıyor?
• Microsoft 365 mi kullanılıyor?
• Google Workspace mi kullanılıyor?
• Hosting e-postası mı?
• Yenileme kim tarafından yapılacak?

bilinmelidir.

Web sitesi ajansı değiştiğinde şirket e-postalarının neden kapandığını araştırmak yerine bu ayrımı teslim aşamasında yapmak daha makuldür.

21. SMTP veya Form Mail Ayarlarını Almalı mısınız?

Site form gönderimleri SMTP veya harici e-posta servisine bağlıysa kullanılan sistem dokümante edilmelidir.

Ancak güvenlik nedeniyle şifrelerin düz metin dokümanlarda paylaşılması doğru değildir.

Bunun yerine:

• Hangi servis kullanılıyor?
• Hesap kimin kontrolünde?
• Kimlik bilgileri nasıl yenilenir?

bilinmelidir.

22. CDN Hesabını Kontrol Edin

Cloudflare veya başka bir CDN kullanılıyorsa erişim ve sahiplik yapısı teslim sırasında kontrol edilmelidir.

CDN yalnız performansı değil:

• DNS
• SSL
• Cache
• Security rules

gibi kritik alanları da yönetebilir.

23. SSL Sertifikası İçin Ne Teslim Almalısınız?

SSL sertifikası hosting veya CDN tarafından otomatik yönetiliyor olabilir.

İşletmenin asıl bilmesi gereken:

• Sertifika nasıl yenileniyor?
• Otomatik yenileniyor mu?
• Ücretli mi?
• Hangi servis tarafından yönetiliyor?

sorularının cevabıdır.

24. Site Yedeği Mutlaka Alınmalı mı?

Evet.

Site yayına alındığında temiz bir production backup oluşturmak sağlıklı bir uygulamadır.

Backup mümkün olduğunda:

• Website dosyaları
• Veritabanı
• Gerekli configuration

içermelidir.

Backup’ın yalnız alınması değil, nerede tutulduğu ve gerektiğinde nasıl restore edileceği de bilinmelidir.

Hosting Firması Zaten Backup Alıyorsa Yeterli mi?

Hosting sağlayıcısının backup sistemi değerlidir.

Ama işletmenin ayrıca bağımsız bir güncel yedeğe sahip olması risk yönetimi açısından faydalı olabilir.

Çünkü hosting hesabına erişim kaybedildiğinde aynı yerde bulunan backup’a da erişim kaybedilebilir.

25. Backup Ne Sıklıkla Alınmalı?

Bu sitenin değişim sıklığına bağlıdır.

Yılda birkaç kez güncellenen kurumsal site ile:

• Günlük sipariş alan
• Sürekli form toplayan
• Her gün içerik değişen

sitenin backup ihtiyacı aynı değildir.

Bakım sürecinde backup sıklığı gerçek veri kaybı riskine göre belirlenmelidir.

26. Site Yayına Alındıktan Sonra Bakımı Kim Yapacak?

Web sitesi teslimi bakım sorumluluğunu otomatik olarak açıklamaz.

Proje bittiğinde şunları öğrenin:

• WordPress güncellemelerini kim yapacak?
• Plugin’leri kim güncelleyecek?
• Backup’ı kim kontrol edecek?
• Güvenlik problemi çıkarsa kim müdahale edecek?
• Küçük içerik değişikliklerini kim yapacak?
• Teknik destek ücretli mi?

Bu soruların cevabı bakım sözleşmesi varsa orada açıkça yer almalıdır.

27. Garanti veya Hata Düzeltme Süresi Var mı?

Proje tesliminden sonra geliştirme kaynaklı hataların hangi süre ve koşullarda düzeltileceği sözleşmede tanımlanabilir.

Ancak:

Bug fix

ile:

yeni özellik

aynı şey değildir.

Örneğin teslim edilen formun çalışmaması hata olabilir.

Forma daha sonra CRM entegrasyonu eklenmesi ise yeni scope olabilir.

28. Eğitim veya Kullanım Dokümanı Almalı mısınız?

İşletme siteyi kendi yönetecekse evet, temel kullanım eğitimi faydalıdır.

Örneğin:

• Yeni sayfa nasıl oluşturulur?
• Blog nasıl yayınlanır?
• Görsel nasıl değiştirilir?
• Form kayıtları nereden görülür?
• Kullanıcı nasıl oluşturulur?

gibi günlük işlemler anlatılabilir.

Bu eğitim video, yazılı doküman veya canlı oturum şeklinde olabilir.

29. Teknik Dokümantasyonda Neler Olmalı?

Projenin karmaşıklığına göre dokümantasyon aşağıdakileri içerebilir:

• Teknoloji stack’i
• Hosting bilgisi
• DNS sağlayıcısı
• CMS yapısı
• Özel plugin veya modüller
• Üçüncü taraf entegrasyonlar
• Analytics kurulumu
• Backup sistemi
• Deployment süreci

Basit kurumsal site için onlarca sayfalık teknik kitap yazmak gerekmeyebilir.

Ama sistemi devralacak kişinin temel mimariyi anlayabilmesi gerekir.

30. Kullanılan Üçüncü Taraf Servisleri Listeleyin

Modern web sitesi yalnız hosting ve WordPress’ten oluşmayabilir.

Örneğin:

• Cloudflare
• SMTP servisi
• Form servisi
• Cookie consent
• CRM
• Chat sistemi
• Analytics
• CDN
• Captcha

kullanılabilir.

Teslim dosyasında bu servislerin hangilerinin bulunduğu ve hesap sahipliği belirtilmelidir.

31. API Anahtarları Nasıl Yönetilmeli?

API key veya diğer secret değerler açık doküman içerisinde paylaşılmamalıdır.

Bunun yerine:

• Hangi servise ait oldukları
• Nerede saklandıkları
• Kim tarafından yenilenebilecekleri

dokümante edilebilir.

Ajansın kişisel hesabına bağlı API anahtarı production sistemin kritik parçasıysa devir sırasında yeni credential oluşturulması gerekebilir.

32. Güvenlik Hesaplarını Kontrol Edin

Site güvenlik hizmeti kullanıyorsa:

• Firewall
• Security plugin
• CDN
• Malware monitoring

hesaplarının kimin kontrolünde olduğu bilinmelidir.

Eski ajansın hesabı kapandığında güvenlik servisinin de sessizce devre dışı kalması istenmez.

33. Şifreleri Teslim Aldıktan Sonra Değiştirmeli misiniz?

Proje tamamlanıp erişimler devredildikten sonra işletmenin kritik hesaplarda kendi güvenlik politikasını uygulaması mantıklıdır.

Özellikle:

• Hosting
• CMS admin
• Registrar
• Sunucu

hesaplarında eski ve ortak şifreler yerine kişisel kullanıcılar ve güçlü kimlik doğrulama yöntemleri tercih edilmelidir.

34. İki Aşamalı Doğrulama Kullanılmalı mı?

Kritik hesaplarda mümkün olduğunda evet.

Özellikle domain, hosting ve yönetici hesaplarının yalnız şifreyle korunması gereksiz risk oluşturabilir.

İki aşamalı doğrulama kurulurken recovery seçeneklerinin yalnız tek çalışanın kişisel cihazına bağlı kalmaması da önemlidir.

35. SEO Alanları Teslim Öncesinde Kontrol Edilmeli mi?

Evet.

Yayın öncesinde en azından:

• Indexability
• Robots directives
• Canonical
• SEO title
• Meta description
• Heading structure
• Sitemap
• Internal links

kontrol edilmelidir.

Özellikle staging sitesinde kullanılan:

noindex

etiketinin production’a taşınması ciddi organik görünürlük problemi oluşturabilir.

36. Mevcut Site Yenilendiyse Redirect Map Almalı mısınız?

Evet.

Eski sitenin URL’leri değiştiyse hangi eski URL’nin hangi yeni URL’ye yönlendirildiği kaydedilmelidir.

Örnek yapı:

OLD URL → NEW URL → STATUS → REASON

Bu dosya gelecekteki SEO kontrolleri için değerlidir.

Web sitesi yenilemesi organik görünürlüğü bulunan mevcut bir domain üzerinde yapıldıysa site taşıma SEO sürecinin geliştirme projesinden ayrı olarak yönetilmesi gerekir.

37. Eski Site Backup’ı Saklanmalı mı?

Site yeniden geliştirildiyse eski sürümün son backup’ını belirli süre saklamak yararlı olabilir.

Böylece:

• Kaybolan içerik
• Eski URL
• Eski görsel
• Eski teknik ayar

gerektiğinde kontrol edilebilir.

38. Sitemap ve Robots.txt Kontrol Edilmeli mi?

Evet.

Yayından sonra:

• Robots.txt production ortamına uygun mu?
• XML sitemap çalışıyor mu?
• Doğru URL’leri içeriyor mu?
• Search Console’a sitemap gönderilmiş mi?

kontrol edilmelidir.

39. 404 ve Kırık Link Kontrolü Yapılmalı mı?

Site tesliminden önce veya hemen sonra crawl yapılarak:

• 404 URLs
• Bozuk internal links
• Yanlış redirect’ler
• Eksik görseller

kontrol edilebilir.

Yeni site tasarım olarak tamamlanmış olsa bile eski menü veya içeriklerden kırık URL kalmış olabilir.

40. Mobil ve Desktop QA Yapılmalı mı?

Evet.

Teslim kontrolü yalnız geliştiricinin kullandığı desktop ekranında yapılmamalıdır.

En azından:

• Mobil menü
• Formlar
• CTA’lar
• Tablolar
• Görseller
• Sticky element’ler

farklı ekran boyutlarında kontrol edilmelidir.

41. Farklı Tarayıcılarda Test Yapılmalı mı?

Özellikle kritik kullanıcı akışlarında evet.

Projenin gereksinimine göre:

• Chrome
• Safari
• Edge
• Mobil tarayıcılar

üzerinde temel QA yapılabilir.

42. Cookie ve Privacy Yapılandırmaları Kontrol Edilmeli mi?

Site:

• Analytics
• Advertising
• Third-party embeds

kullanıyorsa privacy ve consent uygulamasının proje kapsamında nasıl ele alındığı bilinmelidir.

Hangi hukuki yükümlülüklerin geçerli olduğu işletmenin faaliyet gösterdiği ülke ve veri işleme modeline göre ayrıca değerlendirilmelidir.

43. Web Sitesinin Hangi Hesaplarla Çalıştığını Tek Listede Toplayın

Basit bir devir tablosu hazırlanabilir:

Sistem	Sahip	İşletme Erişimi	Yenileme
Domain	İşletme	Var	Yıllık
Hosting	İşletme / Sağlayıcı	Kontrol edilmeli	Plana göre
CMS	İşletme	Admin	–
Analytics	İşletme	Yönetim erişimi	–

Tablodaki sahiplik yapısı yalnız örnektir.

Gerçek proje sözleşmesine göre doldurulmalıdır.

44. Web Sitesinin Faturaları ve Yenileme Tarihleri Bilinmeli mi?

Evet.

Özellikle:

• Domain
• Hosting
• Theme
• Plugin
• CDN
• E-posta
• Üçüncü taraf servisler

için ücret ve yenileme tarihleri takip edilmelidir.

Site teslim edildikten 11 ay sonra “hosting süreniz doldu” e-postasının artık kullanılmayan ajans hesabına gitmesi önlenebilir.

45. Web Sitesinin Gerçek Sahibi Kim?

Bu sorunun teknik, sözleşmesel ve fikri mülkiyet boyutları olabilir.

Bu nedenle yalnız:

“Site parasını ödedim, her şey otomatik benim.”

varsayımına güvenmek yerine sözleşmede açık biçimde belirtilmesi daha sağlıklıdır.

Özellikle:

• Kaynak kod
• Özel tasarım
• İçerik
• Lisanslı yazılımlar
• Stock asset’ler

için kullanım ve sahiplik koşulları farklı olabilir.

Web Sitesi Teklifinde Sahiplik Maddesi Olmalı mı?

Evet.

Teklif veya sözleşme mümkün olduğunca şu ayrımı açıklamalıdır:

• Müşteriye devredilen varlıklar
• Üçüncü taraf lisansları
• Ajansa ait sistemler
• Abonelik gerektiren hizmetler

Böylece teslim sırasında tarafların beklentileri farklılaşmaz.

46. Web Sitesi Ajansa Bağımlı Olmadan Çalışabilmeli mi?

Proje modeline bağlıdır.

Ajans sürekli bakım ve managed hosting veriyorsa belirli operasyonların ajans tarafından yönetilmesi normaldir.

Ama işletme hizmet ilişkisini sonlandırırsa web sitesinin başka bir ekip tarafından devralınabilmesi mümkün olmalıdır.

Bu nedenle önemli test şudur:

Ajans yarın değişirse yeni ekip siteyi devralabilecek mi?

47. Yeni Bir Ajans Siteyi Devralabilmek İçin Neye İhtiyaç Duyar?

Minimum olarak:

• Domain ve DNS bilgileri
• Hosting erişimi
• CMS admin erişimi
• Website backup
• Lisans bilgileri
• Analytics erişimleri
• Teknik dokümantasyon

gerekebilir.

Özel geliştirmede buna repository ve deployment bilgileri de eklenebilir.

48. Web Sitesi Teslim Toplantısında Neler Yapılmalı?

Final toplantı yalnız tasarım sunumu olmamalıdır.

Şu akış kullanılabilir:

1. Canlı site kontrol edilir
2. Admin panel gösterilir
3. Form testi yapılır
4. Hesap erişimleri doğrulanır
5. Backup gösterilir
6. Lisanslar açıklanır
7. Bakım süreci anlatılır
8. Açık task’lar belirtilir

49. Açık Kalan İşler Ayrı Listelenmeli mi?

Evet.

Site yayına alınmış olsa bile bazı işler sonraki faza bırakılmış olabilir.

Örneğin:

• Yeni landing page
• CRM entegrasyonu
• Performans geliştirmesi
• Ek dil
• İçerik

açık kalabilir.

Bunların:

• Bug
• Eksik teslimat
• Yeni scope

olup olmadığı netleştirilmelidir.

50. Siteyi Teslim Aldığınızı Nasıl Doğrularsınız?

Kendinize şu soruyu sorun:

“Web ajansı yarın tamamen ortadan kalksa siteyi yönetmeye veya başka bir ekibe devretmeye devam edebilir miyiz?”

Cevap hayırsa hangi bağımlılığın kaldığını bulun.

Bu bağımlılık bilinçli managed service modeli olabilir.

Ya da proje sırasında hiç düşünülmemiş bir erişim problemi olabilir.

Web Sitesi Teslim Checklist’i

Alan	Kontrol
Domain	İşletme kontrol ediyor
DNS	Sağlayıcı ve erişim biliniyor
Hosting	Erişim ve yenileme modeli belli
CMS	İşletmenin admin hesabı var
Dosyalar	Güncel site dosyaları erişilebilir
Database	Güncel backup mevcut
Repository	Özel geliştirmede erişim tanımlı
Theme	Lisans durumu biliniyor
Plugin	Premium lisanslar dokümante
Search Console	İşletme uygun erişime sahip
GA4	Property erişimi mevcut
GTM	Container erişimi mevcut
Formlar	Gerçek gönderim testi yapıldı
Backup	Dosya + veritabanı yedeği mevcut
SEO	Indexation, canonical, sitemap ve redirect QA yapıldı
Dokümantasyon	Kritik sistemler açıklanmış
Bakım	Teslim sonrası sorumluluk belli

Web Sitesi Tesliminde En Sık Yapılan Hatalar

1. Domaini ajansın hesabında bırakmak
2. Hosting erişimini hiç almamak
3. Tek ortak WordPress admin hesabı kullanmak
4. Premium lisansların kime ait olduğunu bilmemek
5. Analytics hesaplarını ajansa bırakmak
6. Backup almadan projeyi kapatmak
7. Özel yazılımın kaynak kodunu veya devir şartlarını konuşmamak
8. Formları gerçek kullanıcı gibi test etmemek
9. Eski site URL’lerini redirect etmeden yayına geçmek
10. Teslim sonrası bakım sorumluluğunu belirsiz bırakmak

Web Sitesi Teslim Alırken Ajansa Sorulacak 15 Soru

1. Domain hangi hesapta ve kimin kontrolünde?
2. DNS nereden yönetiliyor?
3. Hosting kimin adına?
4. CMS yönetici erişimimiz nedir?
5. Güncel site backup’ını alabilir miyiz?
6. Özel geliştirilen kaynak kod nerede?
7. Repository erişimimiz var mı?
8. Hangi premium tema ve plugin’ler kullanılıyor?
9. Lisans yenilemelerini kim ödeyecek?
10. Search Console erişimimiz var mı?
11. GA4 ve GTM hangi hesaplarda?
12. Form ve e-posta sistemi nasıl çalışıyor?
13. Bakım ve güncellemeleri kim yapacak?
14. Ajans değişirse site nasıl devredilecek?
15. Henüz tamamlanmamış işler var mı?

Web Sitesi Teslim Edilirken Neler Almalısınız?

Kısa cevap:

Yalnız çalışan bir web sitesi değil, siteyi kontrol etmenizi ve gelecekte başka bir ekibe devretmenizi sağlayacak erişim, veri ve dokümantasyonu almalısınız.

Minimum model:

DOMAIN

↓

DNS + HOSTING

↓

CMS / PANEL

↓

FILES + DATABASE

↓

LICENSES

↓

SEARCH CONSOLE + ANALYTICS

↓

BACKUP

↓

DOCUMENTATION

↓

MAINTENANCE / HANDOVER

şeklindedir.

Her teknoloji için teslim paketi aynı değildir.

WordPress sitesinde CMS, theme ve plugin yapısı öne çıkarken özel yazılımda source code, repository, deployment ve teknik dokümantasyon daha kritik hale gelebilir.

En önemli ilke ise değişmez:

İşletme, kendi web sitesinin temel dijital varlıklarının kontrolünü yalnız hizmet sağlayıcısının hesabına bırakmamalıdır.

Yeni web sitesi projenizin tasarım, geliştirme, yayın ve teslim süreçlerini birlikte planlamak için Web Sitesi Geliştirme hizmetimizi inceleyebilirsiniz.